نافع گريست و گفت : ما احْسَنَ كَلامَك ؛ چقدر نيكو است كلام تو ! حسين ( ع ) فرمود : به من گفته‌اند تو به پدر ، برادر و بر من گواهى به كفر مىدهى . ابن ازرق گفت : « اما وَاللَّه يا حُسَين لَئِن كانَ ذلِكَ ؛ لَقَدْ كُنْتُم مَنارَ الْاسلامِ وَ نُجُومَ الْاحْكامِ » ؛ يا حسين ! اگر اين چنين بوده ( يعنى اگر از من اين ناسزا صادر شده عذر مىخواهم . ) به خدا سوگند به يقين كه شما چراغ اسلام و ستارگان احكام خداييد . « 1 » در دعاى عرفه نيز ، با بيان زيبايى ، خلقت انسان را از آغاز تا پايان شرح مىدهد و از برهان نظم و علّت و معلول براى توصيف خداى متعال بهره مىگيرد و قدرت بىپايان حضرت احديّت را با برهان اثبات مىكند . امام‌حسين ( ع ) دعاى عرفه را با ستايش و توصيف خداى يگانه آغاز مىكند و اين فراز از دعا را با جملهء « لَيْسَ كَمِثْلِهِ شىء وَ هُوَ السَّميعُ الْبَصيرُ اللَّطيفُ الْخَبيرُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْءٍ قَديرٌ » « 2 » به پايان مىبرد . و براى اثبات قدرت خداى تعالى به خلقت انسان اشاره مىكند و عرض مىنمايد : خدايا ! من به ( شهود جمال ) تو مشتاق و به يكتايىات گواه و به ربوبيت تو معترفم و مىدانم تو پروردگار من هستى و بازگشت من به سوى تو است . تو مرا از نيستى به هستى آوردى ( و از عدم به عرصه وجود كشاندى ) و مرا از خاك خلق كردى . سپس در صلب پدرانم جاى دادى و از حوادث زمان و موانع روزگار ( كه مانع وجودم بودند ) مرا محفوظ داشتى تا آنكه پى در پى از يكايك پشت پدرانم به رحم مادران انتقال يافتم در آنجا نسبت به من رأفت و مهربانى داشتى . . . و در گهواره كه كودكى ناتوان بودم مرا ( از هر آسيب و خطر ) نگه داشتى و از شير مادر غذايى گوارا روزىام كردى و دل‌هاى دايگان را به من مهربان ساختى ، مادران پرمحبت را براى محافظتم از آسيب جنّ و شيطان برگماشتى . و از عيب و نقصان خلقت مرا پيراستى ؛

--> ( 1 ) - ترجمة الامام الحسين ( ع ) ، ابن عساكر ، ص 224 ، حديث 205 . ( 2 ) - مفاتيح الجنان ، دعاى عرفه . براى او ( خداى متعال ) مثل و شبيهى نيست . و او شنوا و بينا ، لطيف وداناست و او بر هر چيزى قادر است .